تفاوت سکه بانکی و غیر بانکی + مقایسه قیمت و روش تشخیص

ضرب سکه های طلا فرایندی بسیار دقیق است که باید تحت نظارت مراجع قانونی انجام شود. وقتی صحبت از تفاوت سکه بانکی و امامی یا ورود سکه های متفرقه به بازار می شود، منظور اصلی تفاوت در مرجع ضرب و استانداردهای ساخت است. در این مطلب از سفارش طلا قصد داریم، تفاوت سکه بانکی و غیر بانکی  و روش تشخیص سکه بانکی از غیر بانکی را از نظر ظاهری، وزن دقیق و عیار طلا به صورت موشکافانه بررسی کنیم.

سکه بانکی و غیر بانکی چیست؟

در بازار طلای ایران سکه های موجود به دو دسته کلی بانکی و غیر بانکی تقسیم می شوند. مهم ترین تفاوت این دو دسته داشتن تضمین اصالت و کیفیت توسط نهادهای رسمی است.

سکه بانکی چیست؟

سکه بانکی تحت نظارت و تایید مستقیم بانک مرکزی و با همکاری ضرابخانه بانک ملی تولید می شود. این سکه ها پیش از عرضه به بازار فرایند کنترل کیفیت را طی می کنند و تمام مشخصات آن ها تایید می شود. از ویژگی های سکه بانکی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بسته بندی استاندارد با درج مشخصات کامل دارند.
• برای جلوگیری از جعل دارای هولوگرام امنیتی هستند.
• قابلیت خرید و فروش در تمامی صرافی ها را دارند.
• ضمانت اصالت از سوی بانک مرکزی دارند.

سکه غیر بانکی چیست؟

سکه غیر بانکی به سکه هایی گفته می شود که فاقد تاییدیه بانک مرکزی هستند و توسط واحدهای خصوصی تولید می شوند. هیچ نظارت رسمی روی فرایند ضرب این قطعات طلا وجود ندارد. سکه های غیر بانکی دارای ویژگی های زیر هستند:

• بسته بندی استاندارد و مشخصات کامل ندارند.
• احتمال تقلب و کاهش عیار در این سکه ها بالا است.
• شکل و ظاهر غیر استاندارد و متفاوت دارند.
• فروش مجدد آن ها در بازار با مشکل مواجه می شود.

انواع سکه های بانکی و غیر بانکی

قبل از اینکه به این موضوع که تفاوت سکه بانکی و غیر بانکی چیست، بپردازیم ابتدا بهتر است با انواع این سکه ها آشنا شویم تا در نهایت تفاوت های آن ها را بهتر درک کنیم. سکه های طلا در بازار ایران بر اساس وزن و مرجع ضرب به انواع مختلفی دسته بندی می شوند که جدول زیر دیدگاهی کلی از انواع سکه در بازار ایران به ما می دهد:

سکه بهار آزادی طرح قدیم

ضرب این سکه ها از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۸۶ انجام شده است. امروزه این سکه ها تقریبا از بازار کنار گذاشته شده اند و قیمت پایین تری دارند.

سکه امامی طرح جدید

این سکه ها از سال ۱۳۸۶ تاکنون ضرب می شوند و فراوان ترین سکه مدرن ایران هستند. تمام سکه های امامی برای جلوگیری از اختلاف قیمت با تاریخ ۱۳۸۶ ضرب می شوند.

نیم سکه بهار آزادی

این سکه وزن کمتری نسبت به تمام سکه دارد. نیم سکه کاربرد زیادی در هدیه دادن و سرمایه گذاری خرد دارد.

ربع سکه بهار آزادی

ربع سکه یکی از پرکاربردترین قطعات طلا در بازار است. این سکه برای هدیه دادن و سرمایه گذاری های کوچک بسیار مناسب است.

سکه گرمی

این سکه از سال ۱۳۹۰ به بازار عرضه شده است و برای افراد با توان مالی کمتر مناسب است. تاریخ ضرب روی بدنه سکه گرمی حک نمی شود.

سکه پارسیان

این سکه ها در واقع قطعات طلا با بسته بندی وکیوم هستند. سکه پارسیان یک سکه غیر بانکی محسوب می شود و فقط کاربرد هدیه دارد.

تفاوت سکه بانکی و غیر بانکی از نظر مرجع ضرب

اصلی ترین تفاوت این دو نوع قطعه طلا در نهاد تولید کننده و مرجع ضرب آن ها است. این تفاوت باعث ایجاد فاصله اعتباری بسیار زیادی در بازار معاملات می شود. در حالت کلی تفاوت سکه بانکی و غیر بانکی از نظر مرجع ضرب را می توان اینگونه خلاصه کرد:

• سکه بانکی منحصرا توسط ضرابخانه بانک ملی تولید می شود.
• فرایند تولید سکه بانکی تحت نظارت مستقیم بانک مرکزی است.
• سکه غیر بانکی توسط کارگاه های طلاسازی خصوصی تولید می شود.
• هیچ گونه نظارت دولتی روی ساخت سکه غیر بانکی وجود ندارد.

تفاوت عیار سکه بانکی و غیر بانکی

میزان خلوص طلا یکی از مهم ترین شاخص های تشخیص و تمایز این دو کالا در بازار است. این فاکتور مستقیما روی ارزش نهایی و امنیت سرمایه گذاری شما تاثیر می گذارد. تفاوت عیار سکه بانکی و غیر بانکی در اصل شامل این موراد می شود:

• عیار سکه های بانکی دقیقا نهصد در هزار است.
• میزان خلوص طلا در تمام نمونه های بانکی کاملا یکسان است.
• عیار سکه های غیر بانکی متغیر و بسیار نامشخص است.
• سکه های غیر بانکی معمولا خلوص بسیار پایین تری دارند.

تفاوت وزن و ابعاد سکه بانکی و غیر بانکی

وزن و ابعاد در تولیدات رسمی بانک مرکزی کاملا دقیق و استاندارد اندازه گیری می شوند؛ اما تولیدات کارگاه های متفرقه در این زمینه با نوسان های بسیار زیادی مواجه هستند. جدول زیر تفاوت سکه بانکی و غیر بانکی از نظر وزن و ابعاد را نشان می دهد:

تفاوت ظاهری سکه بانکی و غیر بانکی

بعد دیگر تفاوت سکه بانکی و غیر بانکی  از لحاظ ظاهر آن است. سطح تولیدات بانکی کاملا تخت و صاف است و رنگی طبیعی شبیه به شمش طلای خالص دارند. کنگره های اطراف این کالاها بسیار منظم هستند و حکاکی حروف روی آن ها با دقت فوق العاده بالایی انجام شده است.

در مقابل سطح تولیدات غیر بانکی معمولا محدب است و تاب دارد. رنگ این کالاها غیر طبیعی است و کنگره های نامنظمی در اطراف خود دارند که با کشیدن ناخن روی آن ها به راحتی مشخص می شود.

تفاوت بسته بندی سکه بانکی و غیر بانکی

نوع وکیوم و پوشش فیزیکی یکی دیگر از راه های مهم برای تشخیص اصالت کالا در بازار است. توجه به این جزئیات مانع از خرید کالای تقلبی و بی ارزش می شود. از لحاظ بسته بندی تفاوت سکه بانکی و غیر بانکی به شکل زیر قابل بیان است:

• تولیدات بانکی در وکیوم های بسیار با کیفیت عرضه می شوند.
• بسته بندی بانکی دارای هولوگرام و سریال انحصاری است.
• پرس وکیوم بانکی کاملا تمیز و بدون بادکردگی است.
• تولیدات غیر بانکی معمولا بسته بندی غیر استاندارد دارند.
• وکیوم کالای غیر بانکی فاقد سریال و هولوگرام معتبر است.

تفاوت قیمت سکه بانکی و غیر بانکی

تولیدات رسمی بانک مرکزی به دلیل داشتن ضمانت اعتبار همیشه تقاضای بالایی دارند و با حباب قیمتی در بازار معامله می شوند. این حباب در قطعات کوچک تر مانند ربع سکه بسیار بیشتر است و خریداران مبلغی فراتر از ارزش واقعی طلا پرداخت می کنند.

تولیدات کارگاه های متفرقه به دلیل نداشتن اعتبار هیچ گونه حباب قیمتی ندارند و بسیار ارزان تر هستند. این ارزانی به دلیل خطرات تقلب و عیار پایین به هیچ وجه ارزش ریسک کردن ندارد و سرمایه شما را به خطر می اندازد. بررسی تفاوت قیمت نیم سکه بانکی و غیر بانکی در بازار به خوبی نشان می دهد که خرید قطعات متفرقه با وجود قیمت کمتر تا چه حد خطرناک است.

روش تشخیص سکه بانکی از غیر بانکی

برای شناسایی دقیق تولیدات معتبر از کالاهای متفرقه باید به چند فاکتور اساسی توجه کنید. این موارد شامل گزینه های زیر می شوند.

بررسی شکل هندسی و سطح طلا

سطح تولیدات رسمی کاملا صاف و تخت است و هیچ گونه تابی در ساختار خود ندارد.

کنترل رنگ و شفافیت

رنگ کالای معتبر کاملا طبیعی و شبیه به شمش طلای خالص بدون زردی بیش از حد است.

لمس کنگره های حاشیه

شیارهای دور کالای بانکی کاملا منظم هستند و با کشیدن ناخن روی آن ها هیچ بی نظمی احساس نمی شود.

دقت در کیفیت ضرب و حکاکی

نوشته ها و تصاویر روی کالای بانکی با ظرافت و دقت بسیار بالایی در ابعاد استاندارد حک شده اند.

سکه بانکی بخریم یا غیر بانکی؟

تا اینجا با فرق سکه بانکی و غیر بانکی آسنا شدیم؛ اما سوال اصلی اینجاست، کدام یک انتخاب بهتری است؟ در واقع انتخاب بین این دو نوع کالا کاملا به هدف شما از خرید و میزان ریسک پذیری شما بستگی دارد. با این حال اولویت همیشه با خرید کالای اصیل و معتبر است و در این رابطه نکات زیر اهمیت زیادی دارند:

• اگر به دنبال سرمایه گذاری مطمئن و بدون دردسر هستید فقط سکه بانکی بخرید.
• اگر قابلیت نقدشوندگی سریع برای شما اهمیت دارد حتما سکه بانکی بخرید.
• اگر صرفا قصد دادن یک هدیه ارزان قیمت را دارید قطعات پارسیان غیر بانکی بخرید.

راهنمای خرید سکه بانکی و غیر بانکی

برای ورود به بازار طلا و یک خرید امن باید همیشه به گالری ها و صرافی های دارای مجوز رسمی مراجعه کنید. خرید از دلالان خیابانی و فروشگاه های بدون جواز بزرگ ترین اشتباه مالی است که می تواند تمام سرمایه شما را نابود کند. شما می توانید با ابزارهای محاسبه آنلاین قیمت طلا ارزش واقعی خرید خود را بسنجید.

همچنین، با پیدا کردن بهترین زمان برای خرید طلا و سکه، می توانید یک سرمایه گذاری بسیار امن را تجربه کنید. از طرفی دیگر در زمان خرید حتما فاکتور رسمی ممهور به مهر فروشگاه را دریافت کنید. در این فاکتور باید وزن دقیق و تاریخ خرید به صورت کاملا خوانا ثبت شده باشد تا در آینده برای فروش کالا در بازار دچار هیچ مشکلی نشوید.

سخن پایانی

در مطلب فوق به بررسی تفاوت سکه بانکی و غیر بانکی پرداختیم. سرمایه گذاری روی مسکوکات طلا یکی از بهترین راه ها برای حفظ ارزش سرمایه در گذر زمان است. شناخت دقیق تفاوت های کالای رسمی و متفرقه به شما کمک می کند تا دارایی خود را در مسیر درستی قرار دهید. همیشه اعتبار و کیفیت را به قیمت ارزان ترجیح دهید تا در زمان فروش دچار زیان مالی نشوید.

سوالات متداول

تفاوت قیمت ربع سکه بانکی و غیر بانکی چیست؟

نوع رسمی دارای حباب قیمتی بسیار بالایی است اما نوع متفرقه حباب ندارد و بسیار ارزان تر معامله می شود.

آیا سکه غیر بانکی همان سکه تقلبی است؟

الزاما تقلبی نیستند اما به دلیل نداشتن نظارت رسمی احتمال تقلب و کاهش عیار در آن ها بسیار زیاد است.

وزن سکه بانکی و غیر بانکی چقدر فرق می کند؟

تولیدات رسمی وزن کاملا ثابت و استانداردی دارند اما کالاهای متفرقه معمولا سبک تر و دارای نوسان هستند.

آیا سکه غیر بانکی را طلافروشی ها می خرند؟

بسیاری از طلافروشی های معتبر از خرید این کالاها خودداری می کنند و نقدشوندگی آن ها در بازار بسیار پایین است.